30 برداشت خليفه درباره ى اموال و صدقات تصميمى كه خليفه درباره ى فدك عملى كرد نسبت به برنامه ى كلى او درباره ى ديگر اموال - از غنائم جنگى و صدقات و مالياتها - تازگى و شگفتى نداشت ، زيرا او درباره ى همه ى آنها و درباره ى كسانى كه حق استفاده از آن را دارند عقيده ى خود سرانه اى داشت و بر آن بود كه مال مال خدا است و چون خود را سرپرست مسلمانان مىپنداشت به خود حق مىداد كه آن اموال را براى هر مصرفى خواست بگذارد و هر تصميمى را كه ميلش كشيد درباره ى آن عملى كند و اين بود كه به گفته ى امير مؤمنان : برخاسته ميان خوردنگاه و جاى بيرون دادنش خودپسندانه به خراميدن پرداخت و فرزندان نياكانش نيز با او به پا خاسته دارائى خدا را چنان مىخوردند كه شتران گياه بهارى را . ( 1 ) آرى با اموالى صله ى رحم مىكرد ! كه همه ى مسلمانان در استفاده از آن برابر بودند و هر يك از افراد جامعه ى متدين - از خواهندگان و محرومان - حقى مشخص در آن داشتند . و در آئين حق و قانون مقدس اسلام روا نيست كه هيچ كس را از بهره ى خود محروم سازند و بدون رضايت او حقش را به ديگرى دهند . آورده‌اند كه پيامبر درباره ى مصرف اموال غنائم گفت يك پنجم آن از خداست و چهار پنجم از لشگريان و هيچ فردى از ايشان در استفاده ى از آن بر ديگرى مقدم نيست . و تيرى را كه ( در جنگ ) از پهلوى خود بيرون مىآورى ، تو از برادر مسلمانت به آن

--> ( 1 ) نهج البلاغه 1 / 35 .